Sunday, 31 October 2010

(65) Het Weerbericht

Qua weer was het een rare week! Eerst was alles met een sneeuwdeken bedekt, en vroor het in de nachten nog -8 graden. Overdag had ik een klein 'venster' waarbinnen ik het een en ander kon oogsten. De boerenkoolbladen ontdooide op de dag en terwijl ik bezig was met de oogst voelde ik om een uur of vijf dat ze ineens weer bevroren... rare gewaarwording!
De regen die voorspeld was, kwam en heeft er in een paar dagen voor gezorgd dat de sneeuw voor het grootste deel verdween, en de grond weer wat temperatuur kreeg. Gevolg van al dat vocht in de lucht is wel dat het er wat mistig van werd. Een dag nadat het zo koud was geweest kon ik al weer knollen en wortels uit de grond trekken. Dit had ik gehoopt, maar niet verwacht!
Een nacht later bevroor de gevallen regen en was het land een glijbaan, ook de wegen waren niet overal even betrouwbaar. Gisteren was het met +10 graden... bijna zomer! :-)


Zoals gezegd heb ik deze week toch nog het een en ander, wat echt uit de grond moest voor de volgende vorstperiode begint, kunnen rooien. Er staan nu alleen nog een paar bedden met plant-uitjes voor volgend jaar die eruit moeten, maar dat is hooguit een halve dag werk. Daarna is heb ik alleen de wintergroenten; prei,boerenkool en spruiten nog staan, die ik dan geleidelijk kan oogsten als ze een beetje willen groeien. Nu het deze week wat warmer werd gaat het mogelijk wat sneller?


In de bedrijfsruimte die ik tot nu toe gebruikte was het te koud geworden om de groenten op te slaan (rond het vriespunt) en voor het verpakken was het al helemaal niks, want het vroor er een paar graden! Brrrr...
Ik kam toen op het idee om de kelder onder het huis (waar de uitjes staan) te gaan gebruiken als werkruimte annex tijdelijke opslag. Dit bleek een prima oplossing! Terwijl ik er werk gaat de ventilator die de uien moet drogen even op 'verwarmen' zodat er een win-win situatie ontstaat, de uien drogen sneller, en de werktemperatuur wordt iets beter (7-8 graden). Zonder verwarming is het in de kelder trouwens +6, dit ondanks dat het buiten dus -8 werd. Kelders zijn wat temperatuur betreft vrij constant, dus ideaal voor opslag en werkruimte bij vorst. Hoeveel er bijverwarmd zal moeten worden in de komende winter, moet ik nog gaan zien. Bijkomend voordeel is dat de leidingen die er lopen niet zullen bevriezen! Wel een beetje jammer is dat ook de muizen deze kelder gebruiken en dmv mijn groenten een maaltijd voorgeschoteld krijgen. De spruitjes en worteltjes gaan erin als koek! Ik zal dus mogelijk toch al eerder een kat in huis moeten halen, tenzij ik muizenvallen zet. 


Vorige week de wielen van de Caddy vervangen, maar ik ben een beetje een domoor. Ik zag bij het verwisselen op de velgen afkortingen met viltstift geschreven; VF, HF, VB, HB... dat is uiteraard de afkorting in Norsk! En mij niet onbekend; Venstre Front = Links Voor, en Høyre Bak = Rechts Achter. Aldus in die volgorde gemonteerd, makkelijk zat! "Nee fout, Piet!", "Nooit klakkeloos vertrouwen in dit soort dingen hebben!", "Altijd ff dubbelchecken!"... Jaja tis al goed! 
Aan het stuurwiel kon ik deze week merken dat de wielen niet lekker in balans draaiden (trillen van het stuurwiel). Nu kan dat altijd wel, en lost een uitbalanseersessie dat wel op.       
Omdat ik toch banden zonder spijkers wilde, ben ik op internet gaan snuffelen, en kwam er een filmpje tegen over verwisselen van wielen. "let op de pijlen op de band die de looprichting aangeven"... "Oeps!" dacht ik... En toen ik de volgende dag keek, zag ik dat de voorbanden verkeerdom liepen, het trillende stuur was dus niet zo vreemd. De dingen verwisseld, en euvel verholpen!

-

Sunday, 24 October 2010

(64) Winterland

Het was op een woensdagmiddag dat ik, zoals gewoonlijk, op mijn knieën tussen de groenten kroop. Wat zag ik daar in mijn ooghoek, zo langs mijn bril kijkend? Er viel iets wits naar beneden, maar nee dat kan niet! Ik moet het mij verbeelden. Ik hoorde op de achtergrond het rinkelen van bellen, en het geluid leek als een puzzelstuk bij het vallende wit te passen. De eerste sneeuw viel in Drangedal! Ik ging gewoon door met mijn werk en het werd om mij heen witter en witter! Op de bladen van de spruiten lag al snel een dikke laag en eveneens in de mand met geoogste spruitjes.
Nu is sneeuw wel niet zo nat als regen maar als het smelt is er weinig verschil meer, dus ik moest vanwege een natter wordende kraag mijn regenjas aan en de Capuchon op (wat een gruwelijk Frans woord hè!? In het Noors heet het gewoon een 'hette'). Het oogsten van de boerenkool moest ook nog gebeuren, of laat ik het anders zeggen; het kón ook nog gebeuren. De aarde was namelijk bevroren door de diverse koude nachten van zes tot acht minusgraden. Hetgeen aan groenten in de grond staat zal moeten wachten op een periode van dooi, die hopelijk snel komt, want er moet geoogst worden.


Afijn, de boerenkool was inmiddels helemaal wit, en ik moest dus eerst de sneeuw van de plant schudden/vegen voor ik de bladen kon oogsten. Geen bevorderlijke handeling voor de toch al kouder wordende vingers, dat kan ik je wel vertellen! Met dikke kniebeschermers was het kruipen op de bevroren aarde doenbaar, zonder die dingen kan je het wel schudden! Afzien in winterland wonderland zullen we maar zeggen! En denken aan de warme kachel die thuis het lijf weer op zal warmen! Het is trouwens bijzonder om te zien hoe de grond, door het water dat het bevat, lijkt te groeien als de vorst erin komt... er waren plekken waar het in een koraalachtige structuur wel vijf cm omhoog was gekomen en het knisperde onder mijn knielappen.

Op de dag dat de sneeuw viel, heb ik de wielen van de auto vervangen voor exemplaren met 'vinterdekk' (winterbanden). Spijkerbanden zijn in Norge heel gebruikelijk, omdat je met 'spikes' betere grip hebt als de weg vol met ijs ligt. De banden die ik bij aankoop van de auto kreeg, hebben ook dergelijke spikes, en ik moet zeggen het rijdt goed! De eerste tijd uiteraard een beetje aftasten wat snelheid versus grip aangaat, we zijn immers niet van gisteren! 
Spijkerbanden zijn in Nederland niet toegestaan, dus als ik met de auto richting de lage landen wil, zal ik gewone winterbanden + velgen aan moeten schaffen. Verwisselen voor zomerbanden is niet aan te raden, omdat je nooit weet welke weersomstandigheden je hebt als je weer terug in Norge komt! Winterbanden hebben een goede grip op sneeuw en ijs heb ik geconstateerd toen ik hier in maart met een huurauto rondkachelde, dus een goed alternatief.   

De etmaal temperatuur daalt trouwens sneller dan waar ik rekening mee hield, en dat is voornamelijk omdat de weersvoorspellingen erg veel lijken op hetgeen het KNMI doet... waardeloze info dus....hahahaha. Of toch een indicatie waarop je zelf een parameter los mag laten. Zo ben ik eraan gewend geraakt om bij alle temperaturen die 'www.yr.no' opgeeft er een paar graden (3 tot 5) af te halen. Dus als de voorspelling aangeeft dat het vannacht in Drangedal -1 wordt, weet ik dat het in werkelijkheid -5 zal zijn.
De temperatuur die we op dit moment in een etmaal hebben is dan ook onder nul, wat het oogsten vrijwel onmogelijk maakt. Als de plant bevroren is, breekt het blad als je die buigt. En de bevroren grond Maakt het oogsten van wortels, prei, uien enz... onmogelijk om nog te zwijgen over de sneeuw die erop ligt; je ziet niet eens waar wát staat.

Zoals gezegd: afwachten tot het gaat dooien en de sneeuw verdwijnt. Men voorspelt regen in de loop van de week, dus dan smelt het meestal wel wat sneller.


Gisteren weer op de markt in Kragerø gestaan. Vier uur stilstaan is best aan de frisse kant, maar het was niet erger dan op het land in de kou wachten tot de boel ontdooide. 
Dit keer geen Nederlanders als klant gehad, maar er kwamen wel veel aardige Noorse mensen bij mijn kraam kijken en vaak ook kopen. De verkoop was ondanks de slechts vijf verschillende groenten die ik bij me had, redelijk te noemen. In een eerste jaar is het sowieso moeilijk om in te schatten wat 'normale' verkoopcijfers zijn.
Wel grappig dat ik over de schorseneren veel vragen kreeg en er aardig wat mensen waren die het na mijn toelichting wel wilde proberen. Voor ik aan de marktverkoop begon had ik wat huiver voor het Noors moeten praten, maar het gaat echt prima! Ik kan niet altijd de juiste woorden vinden, maar met omschrijven kom je een heel eind! Engels praten weiger ik te doen!

Zie hier voor de foto's van afgelopen week.

-

Sunday, 17 October 2010

(63) De Laatste Lootjes

Het wordt allemaal minder nu; de hoeveelheid groenten, het aantal graden op de thermometer, de benutbare uren van de dag...
Hoewel... minder groenten... juist deze week heb ik twee van de wintergroenten voor het eerst mogen oogsten; prei en schorseneren, of andersom als je Drs P. mag geloven....hahahahaha
De prei is niet zo groot als ik had gehoopt, maar ik heb nog maar weinig tijd om ze uit de grond te halen. Binnen drie weken verwacht ik dat de vorst in de grond zal zitten, en dan krijg je het oogsten niet meer voor elkaar! De schorseneren zijn trouwens best goed aan de maat; ik groef/graafde (doorstrepen wat niet juist is, mij verdiepen in de NL-taal doe ik niet meer....hahahaha) een wortel op van 35 cm!!! "Sodeju, die is groot!" dacht ik. Mensen die deze groenten in hun moestuin hebben gehad weten hoe lastig je die wortels ongeschonden uit de grond krijgt. Het komt erop neer dat je flink diep moet graven! Uff! Gelukkig kocht ik een week geleden bij Jula.no een goede rooivork, dus het graven is doenbaar. Meteen dacht ik over volgend jaar, dat op dat plantbed een diepwortelende groenten kan komen te staan, omdat de grond nu zo diep losgemaakt wordt.

De zomerwortelen groeien niet meer zo hard, maar heb er nog wel veel van staan. Ook die moeten binnen nu en drie weken uit de grond. Mazzel trouwens dat mijn klant ook zakjes met kleine worteltjes wil afnemen. Ze zijn net even groter dan wat je in de potjes van HAK aantreft. Bijkomend voordeel is dat ik deze niet dagvers hoef te oogsten, wat bij de bospeen wel het geval is.


De meirapen worden de komende weken ook allemaal gerooid en in de kelder onder het huis (4x3) opgeslagen in kratten.       

De spruiten beginnen nu spruitjes te leveren; 7 kilo van 200 m2 is niet veel maar een voorzichtig begin! Nu kan ik die ook nog oogsten als het vriest en sneeuw ligt, dus dat komt wel goed. Hetzelfde geldt voor de boerenkool, die bij staat te komen van de aanslag die ik er een paar weken geleden op deed.

De sla zal ik na de oogst van deze week (70 stk) toch echt niet meer moeten leveren; ondanks dat de vorstschade beperkt blijft tot een bruin randje hier en daar, is het niet goed voor de houdbaarheid. Nu is sla sowieso niet bedoeld om te bewaren, dus na drie dagen moet het gewoon in de schaal gehakt worden. Hoedanook heeft het mij bijzonder verbaasd dat de sla ondanks diverse nachten van drie minusgraden steeds weer zo goed ontdooide. De bladen van de courgette waren na de eerste nachtvorst al doorzichtig en de volgende dag 'zwart'! Hetzelfde zag ik bij de tomaten en de bonen.

De afgelopen twee nachten waren in Tørdal aan de frisse kant met 6 a 7 minusgraden, en overdag steeg het kwik tot een zelfde hoeveelheid in de pluss.

(ochtendgloren in Bø)
 
Langzamerhand wordt het tijd om dit proefjaar te gaan evalueren.
Gegevens bij elkaar zetten, de boel rondrekenen en uiteindelijk de conclusie...

Word vervolgd!

(62) De Toerist Uithangen...

Vorige week zondag was het prachtig weer in Drangedal en omgeving, dus het tijd voor een 'herfstrit'!

Aan de stofhoes die over de motor lag, kon ik zien dat het al weer even geleden was dat ik een stukje ging rijden. Zoals verwacht startte de machine meteen en kon deze de schuur uitgereden worden. Het beloofde een mooie rit te worden want de afgelopen week waren de herfstkleuren op zijn mooist, beter kon ik het mij niet wensen! 
Blijft trouwens opmerkelijk anders dan in NL om hier een motorrit te starten: op de bijvoorbeeld 150 kilometer die ik dan meestal rij, kom ik geen enkel verkeerslicht tegen, slechts enkele beduidende kruisingen. Geen drukke stad waar ik eerst doorheen moet, geen stukken snelweg, slechts overweldigende natuur! Volop genieten, direct vanaf de eerste meters die de motorfiets aflegt! 

Door de drukte met de groententuin is er helaas weinig tijd om lekker met de motor te toeren, en in begon mij af te vragen of het hebben van de motor wel zoveel rendement heeft. Een probleem waar veel motorrijders mee kampen, maar hier is het nog iets extremer omdat het toerseizoen zo kort is. In januari zat ik in NL nog wel eens op de 'fiets' als de zon scheen en de temperatuur rond de nul ging. Heerlijk vind ik dat!
Of ik dat hier in januari ook kan doen? Waarschijnlijk ligt er dan zoveel sneeuw dat het niet verantwoord is. En de temperatuur is dan ongetwijfeld rond de 10 minusgraden. Uff!

Maar goed, de herfstrit, daar ging het over!
Oh,oh,oh... wat was het mooi! zie hier voor de foto's die ik onderweg nam! 
vanaf mijn huis zeven kilometer richting het plaatsje 'Grova' en daar rechtsaf richting 'Fjågesund'; inderdaad dat steile weggetje waar ik eerder over schreef! Prachtig!
Het stuk over de top betreft een smalle weg met inhammen voor het passeren van auto's en vrachtwagens. Ideale stopplaatsen voor ondergetekende dus! Remmen.... op de inham stoppen... en hup, weer een paar foto's geschoten! Of om gewoon even van het uitzicht te genieten!


Op de hele route heb ik met een troeristengangetje gereden (60 km/u), wat ook makkelijk kon, want de Honda heeft nog een NL-kenteken :-)
Als er weer een Noor achter me ging plakken gaf ik een teken dat hij op een recht stuk voorbij kon en liet vervolgens mijn gas los. Werkt altijd!

Eenmaal in 'Fjågesund' is het uitzicht zó fraai! Het ligt in een fjord met een vrij vlak dal, en het wordt omringd door bergen van bijna 1000 meter... het geeft je het gevoel héél klein te zijn. 


Verder op de route een T-splitsing bij het plaatsje 'Kviteseid'. De weg die linksaf de berg opgaat heeft een aantal haarspeldbochten en ligt aan de schaduwzijde van de berg. Dat was flink te merken, want de temperatuur daalde behoorlijk! Ik denk dat het er niet warmer dan een graad of drie was. Eenmaal over de top werd het zwarte leer weer beschenen door een stralende zon, en werd het weer behaaglijker. Bij Vrådal een niet geasfalteerd landweggetje opgereden om aldaar op het gemak van de natuur te kunnen genieten (en foto's maken!). 

Daarna de weg terug naar Tørdal.

Conclusie die ik onderweg trok was dat het hebben van een motor door dit soort ritten bepaald wordt. Ook al zijn het maar een paar ritten per jaar, ze zorgen ervoor dat het hebben van een motor in dit prachtige land het meer dan waard is!

-

Sunday, 10 October 2010

10-10-10 (61)

10 oktober in het jaar 2010! Als je me kent, weet je dat ik dol ben op dubbelnummers! 11:11 uur is er een die je van mij in mag lijsten....hahahaha
Wat die fascinatie met dubbelnummers precies is, ben ik nog niet achter. Daar zal ik tzt wel een artikel over schrijven op mijn 'Waaromblog'


Ik realiseerde me deze week dat ik vorige week precies een halfjaar in Norge woonachtig ben! Wat vliegt de tijd en wat is er veel gebeurd! Bergen en dalen, maar over het algemeen een succesvolle periode! En voor de mensen die zich afvragen of ik alsnog terug naar NL verhuis... echt niet...hahahhaha! Ik voel me hier helemaal thuis, bijna eng zoals alles me zo vertrouwd is. "je hebt de winter nog niet meegemaakt", ach... zal dat mijn gevoel negatief beïnvloeden? Het zou me verbazen!

De afgelopen week heeft het flink geregend (140 mm), meer dan men gewend is en ook is het behoorlijk guur geweest! Voor Drangedal is een dergelijke 'Nederlandse' herfst ongewoon. Doorgaans beleeft men hier een heerlijk zachte oktobermaand. Laten we hopen dat de komende tijd dan maar een goedmakertje zal zijn. De Noren zijn trouwens nog erger met het weer bezig dan Hollanders, echt waar! :-)

Door de lage etmaaltemperaturen groeit het allemaal wat trager nu. Ook al is het met pieken 15 graden op de dag, maar 3 graden in de nacht, zal een plant minder snel groeien dan bij 12 graden op de dag en 10 in de nacht. Voor een plant opgewarmd is ben je namelijk weer uren verder. Het oogstwerk kan ik op dit moment makkelijk in een paar dagen redden; het is nog wel genoeg om het transport naar Oslo rendabel te maken. Ondanks dat de sla vrijwel ongeschonden uit de vorst kwam, is de groei nu tot nul gereduceerd en lever ik ze deze week waarschijnlijk voor het laatst aan de klant. 

De overige tijd wordt gevuld met koffie drinken bij Henk, en ik ben alvast de tuin aan het opruimen. De bonenstaken schoonmaken en droogleggen, de gespannen touwen uit het loof halen, enz. Ook ben ik gestart met het registreren van de ervaringen met de diverse groenten; elk gewas heeft een eigen verhaal te vertellen en dat zet ik allemaal zwart op wit. Waarschijnlijk plaats ik de bevindingen op mijn site, zodat ook anderen er iets aan hebben. Vertalen naar het Noors, gaat me even te ver, maar wie weet komt dat ook nog!

Nu ik het toch over 'Noors' heb; deze week weer begonnen met een stukje zelfstudie middels de gratis 'Teach2000' applicatie. Erg handige tool die je zelf met info kan vullen! bijv. 'å høste=oogsten'. Hierna kan je de app. jou laten overhoren door te komen met de vraag: "oogsten", en moet je in het Noors het antwoord intypen. Of als je nog niet zo bedreven bent; kiezen uit een lijst met meerkeuze antwoorden. Een echte aanrader voor iedereen die een taal wil leren! Voor de uitspraak zal je andere middelen moeten gebruiken, want dat gaat hier niet zo makkelijk mee. Op internet kan je ook al wat taalbestandjes downloaden om mee te starten. Zelf heb ik op dit moment een lijst met bijna 2000 woorden/zinnen die ik gebruik, die ik gisteren nog even doorgespit heb en verbeterd. Met mijn huidige taalkennis zag ik dat heel wat dingen niet helemaal juist vertaald waren! Tja... dat heb je met huisvlijt :-)   

-

Sunday, 3 October 2010

(60) Pepernoten!

Het begint nu al... dat gevoel wat veel emigranten hebben. Ik moest namelijk gisteren ineens denken aan 'pepernoten'!
Die zijn ongetwijfeld al weer volop in de Nederlandse winkels te verkrijgen. Uff.... die hebben ze hier dus niet... 
Er is een tijd geweest dat ik bij de Makro zonder blikken of blozen zakken met 20 kilo pepernoten kocht....hahahhaha... lekker! 

Zoals gezegd is er een periode van vorst over de groenten gegaan. Erg goed voor de boerenkool en de spruiten trouwens!
Van de eerste zal ik morgen 43 kilo naar Oslo brengen. Wie heeft ooit gemeend dat de Noren geen boerenkool eten?!

(Pepernoten...uh... Boerenkool in zakken, klaar voor verpakken in 250 gram zakjes)

Op de tuin is er nu gegarandeerd schaduw tot het middaguur, wat het ontdooien niet ten goede komt. Hoewel... ik heb deze week het ontdooien van bepaalde groenten kunnen aanschouwen, en het zou wel eens kunnen zijn dat het ontbreken van zonneschijn de groenten beter laat ontdooien; geleidelijker. Ik heb het dan hoofdzakelijk over de sla, die na vier keer bevroren geweest te zijn, nog steeds geen noemenswaardige schade laat zien! 
Ook de broccoli lijkt er niets aan overgehouden te hebben. De roosjes die ik na de vorst oogstte en in de koelkast legde, zien er nog even fris uit als voorheen! Is dat gewoon of bijzonder? Ik heb te weinig vollegrondservaring om die dingen te weten. Zoals hoe het loof van de peen zich houdt na zo'n periode van kou. Welnu; prima! Even fris groen als eerder, en dat had ik toch eerlijk gezegd niet verwacht. Natuurlijk is het zo dat een aantal groeten onomkeerbaar schade opgelopen hebben; courgette, tomaten, bonen en mais. Daarvan zal niet meer geoogst kunnen worden.
Bij het nalopen van de schade was het erg leuk om te zien dat de suikererwten nog weer bloeien... bizar! Het gewas kan dus blijkbaar wel wat vorst hebben. Het wordt allemaal genoteerd in het logboek met ervaringen. 

Sinds deze week een communicatiemiddel erbij, die ik al wel kende maar er nooit iets mee deed. "heb jij geen 'Skype' dan?" hoorde ik vaak.
Ja nu dus wel :-) En ik moet zeggen dat het een prima medium is, zeker als je nagaat dat het gratis is! Voor mijn als Hollander toch niet onbelangrijk...
Voor de mensen die Skype niet kennen; hiermee kan je via het internet in beeld, spraak of uitsluitend tekst communiceren. Beeld is leuk maar geen noodzaak. Het enige wat je nodig hebt is een computer met een microfoon en luidsprekers. Als je een webcamera hebt, wordt het een beeldtelefoon! Had ik al gezegd dat het gratis is? ;-)

Toen ik donderdag naar mijn werk reed kwam er een auto met oranje zwaailichten mij tegemoet. Deze reed zo ongeveer midden op de weg en de ruimte die hij me liet was dus minimaal. Het was regenachtig en in een glimp zag ik dat er tussen de zwaailampen een bord te 'zien' was 'Bred Transport'... Het kwartje viel niet, ook niet toen hij mij met groot licht probeerde te waarschuwen. Het enige wat ik dacht was "wat een aso zeg, wat wil hij hier nu mee bereiken?!" Uff.... komt daar ineens een vrachtwagen met een brede lading me tegemoet!!! Ik was nog net op tijd om voor de wegversmalling te stoppen en zo ver mogelijk aan de kant te gaan staan. Ineens legde ik de link tussen het in het midden rijden van de auto met zwaarlampen, en het bord 'Bred Transport'!  

Op de cursusovond 'Gamle Ost' (oude kaas) geproefd! De lerares had ons verteld over de speciale smaak en dat het bij Noren niet echt geliefd is. Oude Noren zien het als een middel om gezond te blijven, en heeft het voor hen de status van natuurmedicijn. De smaak was helemaal niet verkeerd! Het heeft wel iets bekends, ergens in de verte zitten er smaakovereenkomsten met de Hollandse oude kaas. Deze Gamle Ost zit trouwens in een kuipje en is dus een smeerkaas. Of ik het ook daadwerkelijk ga kopen.... neuh... denk ut nie! 
Wat ik wel na introductie op de 'norskkurs' ben gaan kopen is 'Kvikk Lunsj' ...een versie van 'Kitkat' chokolade, en net zo lekker!


Deze reep wordt traditioneel meegenomen als men een stukje gaat wandelen. Vrij vertaald heet het dan ook 'snelle lunch'. Zonder introductie was ik dit product waarschijnlijk nooit gaan kopen; de verpakking is met zijn vreemde kleuren niet echt aanlokkelijk! Had dan in ieder geval de nationale kleuren van Norge genomen, of zelfs de vlag als verpakking had beter gewerkt dan dit... maar goed. Smakelijk!


-