Sunday, 26 December 2010

(74) Geboorte van het Licht


In deze tijd wordt in de wereld de geboorte van het Licht gevierd.
Met name voor een land als Norge waar de zon zich in de winter maar eventjes, of in het geheel niet, laat zien is haar terugkomst voor de meesten een groot feest! Ik heb al eerder aangegeven dat ik de winter hier niet als donker ervaar, maar dat komt voor een groot deel doordat het huis waarin ik woon, vrij gunstig gelegen is.

Ondanks dat zit de zon toch voor het grootste gedeelte van de dag achter de bergen verscholen. Op een bepaald moment schijnt de zon tussen twee bergen door het dal in. Op dit soort momenten verbaast het je hoe snel de aarde draait...  dat gaat zichtbaar rap! 
Gisteren 20 minuten zonnestalen in huis! Heerlijk! En elke dag wordt dat meer! 
In NL staan er dan wel geen bergen in de weg, maar zijn het de wolken die roet in het eten gooien! Hier is, door de winterkou, het aantal dagen met strakblauwe luchten opvallend veel.


Gisteren zat ik aan het Kerst-ontbijt en keek zoals gebruikelijk naar de kerk hoog op de heuvel. daar zou die dag de Kerstdienst gehouden worden, en ik vroeg mij af hoe je zo'n groot gebouw warm krijgt als het, zoals ook gisteren weer, buiten -25 is! Op het dak van een kerk staat geen schoorsteen te roken of iets, dus dat moet op een andere manier gaan. Hete lucht? Wat uit gasverbranders komt?
Naast het feit dat het een uitdaging is om dat eens per week warm te krijgen, is het ook nog eens behoorlijk kostbaar!

De auto vindt de onderkoeling buiten maar niets! Ik leg er na de startproblemen van een week eerder, nu een paar uur een warmte-element van 400 watt onder, om de motor enigszins te laten ontdooien. Als ik dat niet doe, start hij met geen mogelijkheid! Volgens mijn buurvrouw is dat vrij normaal, maar ik ga toch even langs de garage om de 'gloeiers' te laten controleren.
Die buurvrouw kwam mij trouwens een 'God Jul' wensen en overhandigde een eigengebakken 'kransekake'! Hmmmmm.... lekker! "Tusen takk!".


Op eerste Kerstdag een rondje 'Treungen' gedaan en onderweg meer dan 100 foto's gemaakt!!!
Het was zó fraai om de zon met de sneeuw te zien spelen! Afijn kijk zelf maar: Foto's! 
Door de grote hoeveelheid blijft het water in de fjorden lang zijn temperatuur behouden. Zelfs na vele weken van -20 is het nog niet overal bevroren, en kan je damp boven het water zien. Als er bomen in de buurt staan, krijgen ze hierdoor een zeer fraaie rijplaag op de takken.

Op de foto's zie je dat het wegdek doorgaans wit is van sneeuw en ijs.
Volgens mij is sneeuw een probaat middel tegen gladheid! In de buurgemeenten wordt er namelijk pekel gestrooid, en dat maakt de wegen in mijn optiek alleen maar gladder. Ja het ziet er minder wit uit, en ook vochtig, maar ondertussen spinnen je wielen dat het een lieve lust is! Nee, geef mij maar sneeuw met daarop een laagje strooizand. Ook daar is het hier en daar gladder, maar ik voel me er zekerder op dan op gepekeld asfalt.
Ik zal eens een balletje bij de gemeente opgooien om aan de Nederlanders in Drangedal in (of vóór!) hun eerste winter een rij-instructie aan te bieden. Die Noren zijn het wel gewend, maar wij 'Hollanders' raken al in paniek als er 4 cm sneeuw op de weg ligt... dat kan zo'n spoedcursus denk ik wel oplossen.
Ik raak er zelf langzaam aan gewend, en ben het paniekerige stadium al voorbij. Iedere moderne auto heeft aandrijving op de voorvielen, of op alle wielen (4x4). Met de eerste trek je door gas te geven in de bocht de auto de hoek om. De neiging is bij een bijna slippartij om te gaan remmen, maar je moet juist gas bijgeven, zodat de voorwielen de auto in de richting zal trekken die je stuur aangeeft! Mijn vader gaf in de winter de tip om altijd in een lage versnelling te blijven als het glad was, waarmee hij wilde zeggen dat je dan altijd draaiende wielen houdt. Remmen... betekent blokkerende wielen en dus slippen! (tenzij je ABS hebt...)     

Tip van de dag: voor nieuwelingen in Norge: als je iets vóór de winter naar binnen wil hebben, of wil verplaatsen, doe het dan direct nadat de eerste sneeuw is gevallen. Als je wacht... Kan je het vergeten, want dan zit het hermetisch vastgevroren! Zie ook opmerking van eerder over de generator!

Voor de liefhebbers hier nog wat andere december-foto's

-

Sunday, 19 December 2010

(73) Verse Sneeuw

De sneeuw die men voor dit weekend had beloofd, is niet geleverd. Wat dat betreft is de weerman hier net zo onbetrouwbaar als in NL... !
Het is echt niet omdat ik zo graag 75 cm sneeuw had willen hebben hoor, begrijp me goed! Maar in plaats daarvan maar 20 cm... ik vind het nogal een groot verschil.
In NL is ook het een en ander gevallen heb ik begrepen, op de foto's kon ik zien dat het al een aardige hoeveelheid was. Leuk voor de jeugd die nu van hun Kerstvakantie geniet! 

De tweede bierproef zit ook al weer in de fles. Bij het bottelen heb ik al 8% alcohol gemeten. De smaak... Daar moet nog wel wat aan gebeuren, hoewel het natuurlijk wel zo is dat een zwaarder bier ook sterker van smaak is. Niet iedereen is er dol op. Het derde hoofdstuk kan nog niet starten omdat ik door mijn lege flessen heen ben... tsss! Ik wil een pils gaan maken met een blik die men hier verkoopt, en zal dus weer 40 flessen leeg moeten hebben na een week van gisting. Ik moet op zoek naar een lokale leverancier van flessen, want dit is niet handig. "heb je nog niet genoeg bier dan Piet?", "Uh nee, zeker niet als ik een deel wil laten rijpen, en er af en toe een paar weggeef."

Gisteren voor de grap een 'bierproef' gedaan. Ik had een blikje 'Grolsch' een blikje 'Jupiler' en een flesje 'Damfjell'. Het leek wel of ik een klap in mijn gezicht kreeg toen ik het gerstenat van Grolsch naar binnen liet glijden! "heb ik dat ooit 'lekker' genoemd?". Het is dat ik mijn eigen gezicht niet kon zien, maar dat sprak volgens mij boekdelen! Daarna de Jupiler; smaakte beter, maar toch een smaak die ik niet als 'lekker' betitelen kon. Als laatste Damfjell; "Ohhh ja! Das lekker!", bitter, maar toch een volle smaak met bijna iets karamel-achtigs. (Het zal de extra gebrande hop zijn denk ik). Binnenkort ga ik het ook aan anderen laten proeven, om een onbevooroordeeld beeld te krijgen. 

Woensdag was ik nog even op het land bij Holte om wat spullen in te laden, nou dat kon ik wel vergeten! Alles is vastgevroren! Over de generator had ik destijds een beschermhoes gelegd tegen de regen, maar deze zit er nu zo strak omheen dat er geen beweging in te krijgen is. Die zal dan in maart wel onder de sneeuw vandaan komen, en als hij zo goed afgedekt is, dan staat hij er eigenlijk wel best. Her en der op het land zie je aangevreten planten staan. Het wild gebruikt dit inmiddels als voederplaats. Of ik daar op de langere termijn blij mee ben? Hopelijk hebben ze straks in juni weer elders interesses!

Op de cursus leren we naast de taal ook veel van lokale produkten en gebruiken. Zo komt het dat ik bepaalde dingen ben gaan kopen nadat ik het op de norskkurs heb geproefd. Wat deze boer niet kent... Dat vreet of koopt hij niet. :-)
Deze week vertelde Inger-Lise dat je sneeuw als heuvels tegen de onderkant van je huis kan schuiven om zodoende een isolatie te hebben. Klonk erg logisch, dus ik na de sneeuw van deze week het meteen toegepast. Ik heb aardig wat minder kale muur nu! En dat zal ik echt wel gaan merken. Het grootste stuk was van de stenen fundering waarachter de kelder zit. Daarin is het nu ongeveer 2 graden. Goede temperatuur voor het bewaren van mijn flessen bier, maar wel erg koud als ruimte onder een plankenvloer. Straks wil ik in mijn eigen huis vloerverwarming hebben want dit bepaalt hier namelijk in grote mate de ruimtetemperatuur.


Toen ik om 20:30 van de cursus naar huis reed, viel het me op dat het nauwelijks donker was. De maan (3/4)  scheen op het besneeuwde landschap en er reflecteerde zodoende overal licht om me heen.
Die reflectie van sneeuw speelt ook mee als het dag is, en de zon erop schijnt. Dit maakt dat je de dagen als lichter ervaart dan in een landschap zonder sneeuw. Over twee dagen is het moment van de Zonnewende, en zullen de dagen weer in lengte toenemen. Zoals ik eerder aangaf heb ik van de 'Mørketid' weinig gemerkt. NL en NO verschillen op dat vlak dus bar weinig.    

Toen ik deze week even met de auto ging rijden, heb ik deze ergens geparkeerd en ben daar vijf kilometer wezen wandelen. Een stukje lopen kan nu niet meer in het wildeweg, je moet je beperken tot de paden (wegen) die sneeuwvrij gemaakt zijn. De doodlopende weg waar ik aan woon, is vrij druk, maar daar was het rustig. Toen ik halverwege was begon het te sneeuwen. Erg leuk om die vlokken te zien vallen, er gaat een bijzondere rust vanuit. Het heeft geen haast, het maakt geen geluid... Het dwarrelt om me heen en zoekt zich uiteindelijk tussen de andere vlokken op de grond een plekje. Een ander prettig element van sneeuw is dat je er niet snel nat van wordt. Daar moet ik wel bij zeggen dat ik het dan niet over natte sneeuw heb, maar dat soort is hier volgens mij sowieso zeldzaam. Daar is het hier meestal te koud voor. De kou viel deze week erg mee, zo rond de -10 graden gemiddeld.

-

Sunday, 12 December 2010

(72) Werk aan de Winkel

Extreme temperatuurverschillen deze week! Was het in het begin van de week nog -24, zaterdag steeg het kwik tot +8! Wat mij vooral opviel was dat op deze dag met dooi (vrijdag was het nog -7), ook echt overal dooi te zien was, sneeuw dat smolt en wegen die door smeltend ijs gladder werden. langzaam maar zeker raak ik gewend aan al die gladheid en vind het steeds minder spannend worden. het hoort er allemaal bij en zolang je goede banden heb, en je snelheid aanpast... komt het wel goed.


Toen ik dinsdag met de auto weg wilde, was die met geen mogelijkheid te starten. De accu was door de aanhoudende kou verzwakt, en de motor zo koud dat de ontbranding van de diesel niet lukte. Na een tig keer geprobeerd te hebben, de acculader aangekoppeld en een paar uur gewacht. Aan het eind van de middag een nieuwe poging gewaagd, en na veel horten en stoten kwam de motor eindelijk met rookpluimen uit de uitlaat op gang.
Om zoiets tegen te gaan heb je een verwarmde garage nodig! Maar omdat ik die luxe niet heb, zal ik bij die extreme temperaturen dagelijks een ritje moeten maken. Zo kan je mogelijk de auto uit de onderkoeling houden, en de accu dagelijks tijdens de rit bijladen. Als ik straks bijna dagelijks naar Gautefall moet (zie elders in dit artikel) , zal het allemaal geen probleem zijn denk ik.

Achter mijn huis zijn ze al een tijdje bezig met het bouwen van een nieuw schoolpand, alwaar de barnehage (kleuterschool) in komt. Ik heb groot ontzag voor de mannen die de afgelopen weken bij -22 hun werk moesten doen! Ze doen best wel veel met een kraan, maar toch komt het vaak op handwerk neer. Woensdag stond het hele huis te trillen toen ze met een kraan beton aan het beitelen waren! Gelukkig waren ze daar na een paar uur mee klaar, want de bierflessen rammelde bijna van de planken!

In Skien voor de biermakerij een aantal artikelen gekocht, waaronder de zeer noodzakelijke kookpan voor water. De laatste keer kookte ik het water in de waterkoker, en deed het daarna meteen in de emmer. Nu heb ik een pan van 35 liter, waarmee het een stuk makkelijker gaat en het ook in de pan af kan koelen. Voor je gist kan toevoegen moet de emmer onder de 30 graden zijn. Boven de 30 graden kunnen de gistcellen namelijk niet overleven.

Donderdag werd er door de gemeente een afspraak gemaakt bij ski-senter Gautefall voor een kennismakingsbezoek. Dat gesprek ging goed en men was zó onder de indruk van mijn Noors dat men niet aarzelde om mijn een baan bij de ski-verhuur aan te bieden. Ook zal men allerhande werkjes hebben, wat ik als manusje van alles wel aankan. 

Ik kon dit weekend meteen beginnen! Altijd spannend om nieuw werk te leren, en in een nieuwe omgeving, met nieuwe mensen. Dat het allemaal Noren zijn, is geen probleem, ik moet alleen nog wel wat vakjargon leren heb ik gemerkt! Toch nog Nederlands gehoord; "Hey groentenboer" werd lachend door een bekende geroepen toen hij richting ski-piste liep.
Het was niet zo druk met zo'n 25 verhuuropdrachten, dus had ik mooi tijd om het een en ander rustig te leren. Zondag zal ik al wat flinker zijn denk ik, en mogelijk al een opdracht aan durven nemen. Er komt heel wat bij kijken, maar het is geen moeilijk of zwaar werk. Het afstellen ven de ski's is een kwestie van oefenen en weten welke regels er bestaan. Zo moet een ski losschieten bij een bepaalde belasting en dat is bepaald voor het gewicht van de skier minus 15 kg. Stel je dat verkeerd af dan kan men een been breken omdat de ski niet losschiet. Ook is de lengte van de ski bepaald door de lengte van de persoon die hem gaat gebruiken; een ski moet niet langer zijn dan ongeveer tot je kin.

Aan het vangen van muizen in de kelder, is nog geen einde gekomen. Op het moment van dit schrijven is het 0:13 voor de pindakaas! Dat zijn best veel muizen als je het mij vraagt! Binnenkort maar eens gaan kijken voor een leuke kat die tevens geïnteresseerd is in muizen. Of misschien wel twee katten... gezelligheid in huis!


Eigenlijk werd mij deze week pas duidelijk (we hadden het erover op de cursus) dat in Norge 'Gaupen' (de linx) in het wild voor komt. Deze katachtige is naar ik mij heb laten vertellen bijzonder intelligent en ook nog eens erg fraai om te zien! In het ski-senter is een opgezet exemplaar aan de muur te bewonderen. meest heb ik niks met opgezette dieren, maar deze is wondermooi! 

-

Saturday, 11 December 2010

(71) Biertje?

Vanavond was het dan zo ver, het moment van het openen van het eerste flesje "Damfjell Øl"!

Na slechts twee weken is dit biertje feitelijk klaar. Het enige wat nog zou moeten is laten 'rijpen'.

Wat een leuke ervaring is het om het "pssssst" vanonder de kroonkurk te horen komen van een eigen gemaakt biertje! Het proces na het in de fles doen heeft zoals bedoelt, de nodige koolzuurgas opgeleverd.
Voorzichtig schenk ik het flesje uit in twee glazen... voorzichtig omdat dit een Belgisch bier betreft die op de bodem van de fles een bezonken gistlaagje heeft. De mensen die bijvoorbeeld graag een 'Leffe Triple' schenken kennen dit wel. Daarnaast is voorzichtig schenken ook belangrijk omdat het erg schuimt; dus heel rustig langs de rand het glas in laten lopen!


Wat een fantastische schuimkraag! Een niet dood te slaan biertje! (niet dat ik het de tijd gegund heb om eventueel dood te slaan...hahahaha)
De kleur is echt specifiek Belgisch; ietwat donker en niet glashelder.
Het eerste slokje!... Hmmmmm das lekker! Ik zoek naar herkenning maar vind het niet. De smaak is vol, en licht bitter. In het geheel niet zo bitter als de standaard pilsner van de bekende Hollandse merken! Nee dit is een bijzondere pils, het is Drangedals Pils! bereidt met Tørdals bornwater! En dat proef je! Hahahaha...

Het enige wat even wennen is, is de geur van de pils, alwaar nog een duidelijke vergistingsgeur aan zit. Dat zit de 'dronk' trouwens in het geheel niet in de weg!
Voor de kenners: het percentage alcohol is 6,5%, gemeten met een Vinometer.
Niet slecht!

Al zeg ik het zelf; ik mag trots zijn op dit produkt! 

(Het gistingsvat van de pils in de eerste week)

Hoofdstuk II

Ik ben nu met het volgende 'bierexperiment' gestart; dit keer is het Abdij-bier aan de beurt. Dit is een Belgisch biertje van 8%, of dat moet het toch gaan worden :-)
De rijpingstijd is vrij lang, dus tussendoor zal ik nog wel wat anders gaan maken. Waarschijnlijk zal ik een van blikken die hier bij de Europris te koop zijn, gaan proberen. 

Sunday, 5 December 2010

(70) Extreem Vroege Vorst!

Afgelopen week twee dagen naar Oslo geweest om aldaar, bij de Noorse vestiging van mijn vorige werkgever (Van Ameyde), het digitaliseren van hun schaderegeling op gang te helpen. Een zelfde klus heb ik destijds ook in NL gedaan. 
Het ging zonder enig technisch probleem, wat best bijzonder is, want met computersystemen gaat er eigenlijk altijd wel iets mis. We hadden dus gewoon eens een keer mazzel! 

Op de ochtend van woensdag stapte ik op de trein in het sentrum van Drangedal. Eerst dacht ik met de auto te gaan, maar toen ik de kosten vergeleek, was de keuze voor de trein niet moeilijk; iets duurder maar je hoeft er niet zelf voor te sturen. En qua reistijd is het waarschijnlijk nog sneller ook! Voor Nederlandse begrippen misschien vreemd om te lezen dat het OV sneller is dan de auto... maar dat komt voornamelijk doordat de trein met een vrij rechte lijn door door het landschap kan rijden. In tegenstelling tot de autowegen die slingerend door het land gaan, met scherpe bochten en vele kilometers 'om'. 
Met de trein van Drangedal naar Oslo (enkele reis) duurt ongeveer 2:30 uur en kost 40 euro (Met de auto is die reis 190 km met tevens 6 euro aan tolgeld).
Omdat het station van Drangedal niet 'bemand' is moet je het treinkaartje op internet kopen. Je hebt in de trein een vaste zitplaats, dus je hoeft niet te zoeken naar een vrije plek. Als je eenmaal op je plaats zit, komt op een bepaald moment een NSB-er langs om je het plaatsbewijs te overhandigen. NSB staat trouwens voor Norges StatsBaner.... de Noorse NS dus.... hahahahha

Omdat ik vroeg weg moest was het nog donker buiten en dus weinig van het landschap te zien, maar op een bepaald moment werd het licht en verscheen achter de ramen een prachtige omgeving bij een opkomende zon. Het landschap in combinatie met treinreizen deed me denken aan de modelspoorbaan van mijn jeugdjaren. Ik stelde me voor dat ik nu in een van de wagons van de trein zat, die destijds door mijn kamer reed. En grappig surrealistisch beeld! Het inbeelden was niet moeilijk want alles had wel iets weg van mijn modeltrein-landschap! Ik was dol op tunnels en bergen, die laatste maakte ik dan van papier-maché en met spuitsneeuw werd dat dan overdekt. De huisjes, de bomen.... alles klopte!


In het donker kon je in de sneeuw naast de trein een blauw flikkerend schijnsel zien; de contactpunten van de trein maakten op de be-ijsde bovenleiding constant 'vals' contact. Het leek wel of er een blauwe zwaailamp op het dak stond, zoveel licht kwam er vanaf! 
Hier een YouTube filmpje waarin je het zien kan! 

ik heb mij laten vertellen dat het in deze tijd van het jaar in Drangedal (en tevens in heel Zuid Norge) nog nooit zo koud was! Woensdag zakte het kwik tot meer dan 24 minusgraden!!! En overdag werd het deze week niet warmer dan -16...
Is dat koud? Tja... feitelijk wel ja, maar echt voelen doe je het niet hoor! Toen ik vrijdag lopend van mijn huis naar de buurtsuper liep, was het -20 en gewoon lekker weer voor het gevoel. Je moet je gewoon goed kleden wordt wel vaker gesteld, en zo is het! Zonder muts op je kop, een dergelijke kou ingaan, is niet aan te raden! Misschien vraag je je af waarom ik lopend naar de 'Joker' ging in plaats van met de auto, welnu... het zal je niet verbazen dat een auto bij -20 niet echt makkelijk zal starten, en dan is een ritje van 500 meter een aanslag op de accu en tevens slecht voor de motor. Nee, als je de auto start, moet je er ook meteen een stuk mee rijden, zodat de motor opwarmt en de accu bij kan laden. Het hebben van een garage is in deze barre omstandigheden eigenlijk een noodzaak. Nu ik nog steeds in een huurhuis zit, zal ik het ermee moeten doen. 

Van de kou buiten merk je binnen bij de kachel weinig. De huizen zijn goed geïsoleerd en met een houtkachel kan je de temperatuur in de kamer met gemakt op 21 graden krijgen, en als het vuur uit is zakt het met ongeveer 1 graad per uur naar beneden. In de praktijk stook je de kachel lekker heet op zodat de kamertemperatuur op 24-25 graden komt, zodat de volgende stookactie makkelijk een halve dag kan wachten. Meestal stook ik maar drie keer als ik thuis ben, en twee keer als ik overdag elders vertoef. 

Iets waar veel mensen met emigratieplannen tegenop zien is de zogenaamde 'Mørketid', de tijd rond 21 december waarin de dagen het kortst zijn, en aan de nachten geen einde lijkt te komen. Hoe ervaar je zoiets in Drangedal?
Het is mijn allereerste winter hier, en geleidelijk komt de kortste dag dichterbij. In de komende twee weken verwacht ik geen extreme verschillen dus ik kan alvast stellen dat ik bijna niets merk van die kortere dagen. Natuurlijk is het zo dat de dag hier korter is dan in NL, maar dat scheelt nu ook weer niet zoveel dat het je opvalt, of dat het onoverkomelijk is.
Toen ik destijds dagelijks op de fiets naar mijn werk in Rijswijk ging, reed ik in deze tijd altijd om 8:00 uur in donker heen, en op de terugweg was het om 17:00 ook al weer een tijdje donker. Dat is hier ook zo, en is het hooguit zo dat het een half uur eerder donker is en het een half uur langer duurt voor er sprake is van daglicht. Ook al is de stand van de zon op dit moment laag, als je woning niet te laag in het dal staat, schijnt hij nog steeds door de ramen naar binnen. In de woningen die in een dal of tegen de bergwand staan waar de zon niet meer kan komen in deze tijd, is het ervaren van de winter intensiever. Zeker bij buitentemperaturen van -24 kan je zonlicht door de ramen goed gebruiken, anders stook je je een slag in de rondte! 


Vrijdag heb ik een week na het vullen van het biervat de eerste hoeveelheid bier in de fles gedaan (gebotteld). In totaal 40 flessen van 50cl.
Het gistingsproces heeft slechts 6 dagen in beslag genomen, wat volgens mij best snel is. In de fles moet het nu een week nagisten, en dan begint vervolgens de tijd van rijping. Men stelt dat een biertje van 7 weken rijping, lekkerder smaakt dan een van 4, dus dat ga ik maar eens controleren.
Uiteraard heb ik stiekem alvast een paar slokjes genuttigd, enne het smaakt nu al lekker...hahahaha, dus dat beloofd wat voor als het straks écht klaar is! 

Vannacht is er weer 10 cm sneeuw bijgekomen, en de plaatselijke schuifdiensten waren al voor 8:00 uur bezig de wegen sneeuwvrij te maken. Deze dienstverleners zijn plaatselijke land/bosbouwers met een tractor, die voor deze service in dienst zijn van de gemeente. Een dergelijk klus zou feitelijk niet eens praktisch door de plaatselijke overheid uitgevoerd kunnen worden, daar heeft men doodeenvoudig niet de mankracht voor! Goed geregeld dus! En garantie voor begaanbare wegen! Daarnaast zijn er buren met tractoren die, tegen een geringe vergoeding, ook het erf sneeuwvrij maken. Zo was ik vanmorgen met de sneeuwschuiver aan de gang toen een van de buren met zijn tractor kwam en in een keer het oprijpad (20 meter) schoonveegde. Zodoende hoefde ik het alleen nog rond het huis en de auto te doen. Beter!

Voor de liefhebbers: recente foto's

-