Sunday, 25 May 2014

(214) Fluitenkruid

Als er één plant is die we allemaal wel denken te kennen is het toch wel het oerhollandse ´Fluitenkruid´ - Hundekjeks. Geliefd bij kinderen omdat je van de holle stengels een fluit kan fabriceren. Ik kan me niet heugen dat het me ooit gelukt is, waarschijnlijk omdat de juiste instructie ontbeerde. Deze week maakte Stephan een fluitje van een tak van een boom! Zag er bijzonder uit en erg kwam heus geluid uit! Een dag later waren we op het weiland om paardenbloemen te plukken voor ons wijnproject, en nu wist Stephan de meest vreemde geluiden te halen uit een doodeenvoudige paardenbloemstengel! Écht lachen!

Fluitenkruid dus… het heeft een aantal familieleden die extreem giftig zijn! Dat weten de meesten dus niet! En niet zomaar familie, nee als druppels water lijken ze op elkaar. Zelfs na een vluchtige bestudering kon ik de plant in het veld niet met zekerheid identificeren! Wat is het verschil tussen de Waterscheerling (giftig!), Gevlekte Scheerling (giftig!), Hondspeterselie (giftig!) en Fluitenkruid? Inmiddels zie ik vanachter de computer wel de verschillen, maar of je die aanwijzingen in de praktijk voorhanden krijg, en niet verwisselt… best lastig! Stephan zoekt dan ook regelmatig met zijn telefoon de plant op via internet. Tja, dan is een smartphone wel weer handig!

Fluitenkruid!

Gevlekte Scheerling (giftig!)

Hondspeterselie (giftig!)

Waterscheerling (giftig!)

Enne.. een weetje: de Gevlekte Scheerling leverde het gif dat tot de dood van Socrates (399 AD) leidde toen hij de gifbeker moest drinken. 

Mooie bermplant! En eigenlijk zonde dat die zo vaak onder de messen van de maaimachine verdwijnen moet. Het kruid laat zich trouwens niet kisten, dus na een tijdje staat het weer vol met fris groen en mooie witte bloemschermen. En mocht het jaar aan zijn eind raken, dan zien we hem in het volgende voorjaar wel weer opduiken.
Op zoek naar foto´s op internet staat mijn scherm na een paar seconde vol prachtige witte schermbloemen! Een fotogenieke plant, die eigenlijk niet veel medisch of culinair nut heeft. Ach ik wilde hem gewoon even in de schijnwerper zetten…hahaha

Lastig!

Gisteren voor het eerst mijn wildperk geordend! Een knap lastig werkje, want soms was het niet duidelijk wat ik daar nu precies had geplant en/of wat spontaan op was gekomen. En het werd er niet minder moeilijk op als ik een plantje zag die ik eigenlijk nog niet had in mijn verzameling! In een wildperk is élke plek goed genoeg, dus heb ik diversen gespaard van de wiedende handen. Het ziet er nu weer netjes uit! En na de regen van de afgelopen week is het goed gaan groeien!
Ook op de akker heeft de natuur een sprintje getrokken. Het eerste wortelveld ziet groen van het opgekomen gras en ontelbare kleine plantjes! Dit jaar voor het eerst de wortels vroeg kunnen zaaien en er staan nu dus al kleine plantjes op het veld, net als van de lenteui.

Muggen…

Het is warm in Hurdal en vochtig! Een ander stuk natuur wordt daarmee ook wakker. Muggen verzamelen bloed als honing, voor hun toekomstig kroost. AUW… en weer een bloedvlek op mijn arm! 
Als kruidenkenner in spé, weet ik al het een en ander van nuttige remedies, en dit keer een klein blaadje van Duizendblad genomen om op de steekwond in te wrijven. Het helpt vrijwel meteen tegen de jeuk, en de allergische reactie die ik normaal krijg, werd tegengegaan! Normaal heb ik dan een paar dagen lang een jeukend bultje op mijn arm, maar nu is daar helemaal geen sprake meer van. Niet AUW maar WAUW! Lang leven het Duizendblad!

„Het leven is één grote improvisatie.” 
Harry Mulisch
  

-

Sunday, 18 May 2014

(213) Giftig! Of niet?

Er gaan genoeg indianenverhalen de ronde over vermeende giftigheid van planten in de vrije natuur.
Met name zijn paddestoelen een voorbeeld waarbij er veel misverstanden bestaan. De vliegenzwam zou zo een van de meest giftige paddestoelen zijn die er bestaan. Dat is dus niet geheel juist! Het is namelijk een zwam, die met name geestverruimend werkt. 
Deze soort is toch wel de meest bekende afbeelding van een paddestoel! Vraag een kind een paddestoel te tekenen en je krijgt  de rode met witte stippen! Waarom is dat? Willen we een kind een giftige zwam leren herkennen, of zit er een diepere betekenis achter?
Vorig jaar hoorde ik pas voor het eerst over deze misvatting qua giftigheid, en over de legende van de vliegenzwam. Interessant! Zo zouden de rendieren van de Kerstman de zwammen eten en vervolgens kunnen vliegen… De Kerstman zelf dorst zich uit in het rood met witte toefjes hier en daar… we hangen de paddestoelen in de Kerstboom, of zetten ze in Kerststukjes… en afgebeeld op Kerstkaarten. Het is duidelijk een heidense invloed binnen het lichtfeest rond 25 december!
Ook in sprookjes kom je ze dikwijls tegen en uiteraard in de Efteling!


Giftigheid?

WIKI zegt er dit over: „Het eten ervan kan leiden tot vergiftigingsverschijnselen, maar de ernst hiervan valt meestal mee. (…) de vliegenzwam minder giftig dan veel mensen denken. Hij wordt al lang gebruikt door verschillende volken, onder andere in Lapland waar soms één vliegenzwam werd geruild tegen één rendier. De vliegenzwam heeft namelijk bedwelmende en hallucinogene effecten en werd vaak gebruikt in rituelen. (…) Wanneer de vliegenzwam op de juiste wijze bereid wordt, verliest hij zijn toxiciteit en kan hij gewoon gegeten worden. (…) In Nederland valt de vliegenzwam onder de werking van de Opiumwet” Hmmmm… Vreemd verhaal!
Hoe ga je mensen weghouden van een vrij in de natuur groeiende paddo? Je stelt gewoon dat hij giftig is! Kuddedieren die we zijn, nemen we het klakkeloos aan. Of misschien is het beschermen van het volk, omdat het hoe dan ook wat gif bevat? Ach… alcohol IS gif, en dat mag men ongecontroleerd nuttigen… de regelgeving is krom!


Dotterbloem

Bij ons in het beekje kwam ik de Dotterbloem tegen; veel gelijkenis met de Boterbloem qua bloem, maar eigenlijk totaal anders. Hij groeit in een vochtige omgeving, en jawel… is giftig! Ook hier is het een kwestie van gezond verstand gebruiken, en je inlezen voor je er iets mee zou willen. Vuistregel is dat je bij koken de meeste gif kwijt zou raken en na drogen is de plant ongevaarlijk, dus mocht het in gedroogd dierenvoer zitten, is er niets aan de hand.
De Dotterbloem (Soleihov of Bekkeblom) is een mooie plant, met prachtige helgele bloemen, en is een van de eerste bloeiers in onze omgeving. Voor het concert van een paar weken geleden heb ik er dan ook een paar opgepot en op het podium gezet: Fraai! 
En ook deze plant werd in het verleden gebruikt als geneeskrachtig kruid! Bij hartziekten, astma en verkoudheid etc. Ook nu weer is een kenmerk van de plant dat het bloedzuiverend werkt.
Persoonlijk hou ik me liever bij alternatieven: genoeg planten die niet giftig zijn en ook hun werking hebben, ja toch?!

Heermoes

Heermoes (Åkersnelle) heb ik in het verleden al genoemd, maar ik zet hem er nu ook maar weer eens op, omdat het herkennen van de plant binnen tig rassen binnen de Paardenstaartfamilie knap lastig is, zonder de juiste info cq foto´s ernaast. Daarbij is er dus één in de familie die giftig is: de Lidrus! Ogenschijnlijk Duidelijk verschillend, maar zie je die verschillen ook als je ze op het veld tegenkomt? 

(Heermoes (L) vs Lidrus (R))

De Heermoes heeft een rits van nuttige toepassingen waarvan ik er geen als meest in het oog springend uit kan pikken. Wel opvallend is het percentage kiezelzuur in de volgroeide stengels, wat tussen de 3 en 16%! ligt 
Kiezelzuur stimuleert de aanmaak van witte bloedlichaampjes en is daarmee een positieve impuls voor ons immuunsysteem! 

(Heermoes!)

Thee van Heermoes: twee theelepels plantenmateriaal per een halve liter kokend water. 

Ik lees nu ook voor het eerst over de precieze werking bij het besproeien van het plantenextract van Heermoes op planten: het versterkt de celstructuur van het blad waardoor het lastiger wordt voor de belagers om eraan te knabbelen. Daarnaast heeft het ook een positieve werking op de gezondheid van de plant. Enne.. het zou ook werken tegen bladschimmels zoals Meeldauw! Kijk… weer wat geleerd! Hahahaha


„Omring jezelf met positieve mensen, want je wordt uiteindelijk als de mensen met wie je omgaat.” 
Trevor Marsicano

-

Monday, 12 May 2014

(212) Moerasspirea

Als je aan de andere kant van de schoffel staat heb je het idee dat ´onkruid´, want dat heet zo als je de schoffel in je klauwen hebt, hard groeit. Nee… het groeit als kool, of nee harder dan kool!
Nou, als je dus natuurminner bent zoals ik, en je wil dat je wildtuintje een beetje groeien wil, dan moet je toch weer geduld hebben! Ook nu pas zie ik dat in de natuur de brandnetel helemaal niet, zoals voorheen gedacht, uit de grond schiet! Het is weken lang een plantje van niks! Ja okay, het is nog geen zomer in Norge, en we hebben nog steeds nachtvorst, dus dat komt vast allemaal wel in orde!


De plant van deze week is de Moerasspirea (Mjødurt).
Geïntroduceerd door Stephan een inmiddels goede vriend van me, als een bijzondere plant met name door de smaak van het blad en bloesem. Stephan is Noor en is een van de gelukkigen die op dit moment al een in aanbouw zijnd huis op de heuvel heeft staan. Hij is een natuurgoeroe!, en het zal me niet verbazen als mijn ´gekte´ door hem is begonnen…hahahaha
Hij weet véél! Kent bijna elke wilde plant, boom of paddestoel! Heel bijzonder! Inmiddels ben ik er ook een die anderen van bepaalde planten laat proeven en kan vertellen welk medisch nut ze hebben.

Spirea, kennen we in Holland vooral als gecultiveerde struik in onze bloementuin rond het huis. De Moerasspirea is in mijn ogen nét zo fraai! Qua bloei is de wilde variant wat bescheidener, maar ook deze heeft een bloemenpracht van jewelste!
De naam zegt het al: het is een plant die graag in een vochtige grond staat. Bij ons langs het beekje groeit hij dan ook in overvloed! Dankbaar ben ik daarvoor, want het is inmiddels mijn favoriete thee-plant. Heerlijke smaak, samen met brandnetel of duizendblad! 

De hele plant is te gebruiken en rijk aan vitamine C! De wortels bevatten meer tannine dan de bovengrondse delen. Laat ik eerlijk zijn: ik weet niks van tannine, maar het is vast iets goeds…
Medicinale werking: pijnstillend, wondhelend, koortsverlagend, bloedzuiverend, etc.
De plant staat aan de oorsprong van de huidige gesynthetiseerde aspirine! Grappig is ook dat het woord ´asperine´, van ´spirea´afstamt! Ook zou het als alternatief voor Rennie helpen tegen brandend maagzuur.
Mjødurt werd in het verleden als smaakmaker gebruikt bij het bereiden van bier en wijn.
Ik heb me laten vertellen dat je er ook een lekkere limonade van maken kan.

Ook op aanraden van een buurvrouw wat gedoogde wilde planten in mijn brood meegebakken… mare neh… ik vind het niks! De smaak van brood wordt er niet beter van, ik vind het niet passen. Niet meer doen dus!!! Hahahaha

Vorig jaar woonde hier trouwens een man die zijn gezondheid aan wilde planten te danken heeft.
Dat heeft mij ongetwijfeld ongemerkt geïnspireerd tot hetgeen ik nu doe. Doktoren konden hem niet helpen en hij was naar eigen zeggen ´doodziek´. Vervolgens ging hij zich verdiepen in wilde planten en diens nut, en vond op miraculeuze wijze een manier om het tij te keren en zijn gezondheid werd hersteld! Wie wil dat nu niet?! Hij gaf tijdens het Permacultuur festival ook een workshop over wilde planten die ik achteraf gezien mee had willen maken. Ik was er op dat moment blijkbaar nog niet klaar voor.


Experiment: de gekookte wortels van paardenbloem! Zo dan! Dat was een complete verrassing! Héél smakelijk! Gekookt zoals ik met wortels (peen) zou doen met wat zout. Ik verwachtte eerlijk gezegd helemaal niet dat het lekker zou zijn, maar écht het smaakt niet bitter zoals het blad, en het komt eigenlijk in de buurt van peentjes en aardpeer qua smaakbeleving. Ik zou zeggen: probeer het gewoon eens! Het zou naast lekker ook supergezond te zijn! 


„Pas wanneer je leert te luisteren om te begrijpen, in plaats van te luisteren om te reageren, ontstaat er écht contact.”
Annoniem 

-

Sunday, 4 May 2014

(211) De Paardenbloem

Deze plant (her)kent iedereen denk ik wel. Het is een bescheiden plant, die ondanks dat in grote getalen voor kan komen.
in het Norsk heet de plant Løvetann: vertaald: leeuwentand…
Mooie rozeten van bladeren, en in het vroege voorjaar prachtige goudgele bloemen! Ook de velden met de uitgebloeide bloemen zijn fraai! Zelfs zonder veel van de plant te weten kan je zien dat deze plant bijzonder is!

De Chinezen kennen de plant als medicinaal al 1300 jaar! Wij westerlingen lopen op hun nog immer ver achter, maar het bewustzijn groeit.

Zo werkt het positief op lever en nieren, en tevens op het bloed. Al met al een zuiverende werking, en dus zéér nuttig!
Ik lees dat het zelfs in te zetten is tegen kiespijn! De wortels zijn als ontgiftend middel van alle medische kruiden het meest effectief! Tjonge! Ik dacht de plant wel een beetje te kennen, maar wauw! Wederom een superplant op mijn lijstje!
Deze plant staat in dezelfde lijn qua nut als duizendblad en brandnetel!

Ontgiftende thee: 1-2 theelepels fijngesneden vers blad in een kop 10 minuten laten trekken. Gedroogd blad kan je eenvoudig verkruimelen en daarvan een theelepel per kop doseren.  




De hele plant is daarnaast eetbaar! Het heeft niet voor niets de bijnaam ´paardensla´.
Op tafel dus: blad in de sla gemengd, of gekookt als spinazie, de wortels kan men als peen koken en eten (hoe zal dat smaken? gaan we eens proberen!), de bloemknoppen kunnen in de soep, of in een omelet.
Je kan de plant zó van het veld eten, tenminste… als het een onbespoten land is zoals bij ons hier in Hurdal. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen, willen we liever niet in ons systeem als we ontgifting wensen!

(vorig jaar bij ons op het veld!)

Het blad smaakt wat bitter, maar in mijn ogen niet veel meer dan bijv. gewone bladsla!
Eet het blad echter niet om de honger te stillen, want het is eetlust opwekkend…hahahha
En dan de vitaminen… het hele alfabet zit er in grote hoeveelheden in! 
Geen wonder dus dat deze plant een plekje kreeg in mijn wildprek, en tevens in een grote bloempot voor mijn deur!

Van mijn Litouwse collega leerde ik vorig jaar dat je van de bloemen een heerlijke zoete wijn kan maken!
Daar moeten we dit jaar dus een EKO-product van kunnen maken denk ik! Op een zaterdag met ze´n allen het veld op om bloemen te plukken! De eerste staan al in bloei, maar ik denk dat de akker over een paar weken geel zal zien! 

Bijen zijn trouwens óók dol op de paardenbloem!
Wij hebben in ons ecovillage een dame die imker in wording is en zij is natuurlijk erg blij met al die paardenbloemen.
Dit jaar zal ze vier bijenvolken hebben. 


„Jouw verbeelding is de voorvertoning van de mooie dingen die eraan komen.” 
Albert Einstein

-