Sunday, 29 June 2014

(217) Regen na zonneschijn

Na weken van droogte, regent het eindelijk weer in Hurdal. Fijn voor alle planten die met hun wortels op zoek gingen naar water! In de natuur komt alles precies op tijd, daar zijn geen uitzonderingen op.
Boeren die geen geduld hebben zetten waterkanonnen op hun akkers, en denken dat dit noodzakelijk is. In de eko-teelt is dat in mijn optiek nergens voor nodig. Soms denk ik dat die boeren ´moeten´ om hun kunstmest via oplossen beschikbaar te maken voor de planten. Het paard achter de wagen spannen heet dat! Ook in de permacultuur wereld is het watergeven een begrip dat vele hobby-tuinders bezig houd. "Planten hebben water nodig, het is te droog" hoor ik dan vaak zeggen.
Mijn antwoord is dan steevast: "die planten redden zich best zelf, boven de grond zie je weinig ontwikkeling, maar onder de grond gaat de plant een mega wortelsysteem aanleggen. Als dan uiteindelijk de regen komt explodeert de bovengrondse groei!" Dat is mijn ervaring en overtuiging. Start je met watergeven, moet je daarmee doorgaan, want de plant heb je afhankelijk gemaakt van jouw service.
Mag je dan nooit watergeven gedurende de teelt? Ach, gebruik je gezonde verstand en probeer aan te voelen wat je doen moet.  

Planten zijn sowieso overlevers! Ik heb kleine plantjes onuitgeplant zien liggen (of door vogels opgewipt) die een week in de zon lagen en die hadden nog steeds leven in zich en groen. Op mij komt zoiets over als bijna onmogelijk, maar deze rakkers klaren het!  

Wilde planten hebben zelden moeite met droogte. Ja grasveldjes hebben het wel eens moeilijk in de zomer, maar zelfs daar zou ik zeggen dat ze geen water nodig hebben. Okay, je moet dan een tijdje tegen een geel wordend gazon aankijken, maar ik heb eerlijk gezegd nog nooit een gazon dood zien gaan door gebrek aan water.



Melganzevoet

Deze week in de aanbieding een oude bekende: Melganzevoet - Meldestokk - (Chenopodium album).
Een van de eerste dingen die ik in ecovillage leerde was de eetbaarheid van deze plant. Supervoedsel! Heerlijk als salade, maar ook gekookt als spinazie perfect, en bevat zelfs méér vitaminen en mineralen dan de genoemde groente.
Een week terug kon ik deze plant bij een aantal nieuwe ecovillage bewoners introduceren. Zo dankbaar om mensen het wild groeiende voedsel van moeder natuur aan te kunnen bieden!
Ik lees dat eveneens de zaden vroeger als voedsel gebruikt werden, dus dat ga ik dit jaar eens onderzoeken. Ik heb al een veldje met dit groen in bloei staan dus die zaden kan ik over een paar weken mogelijk al oogsten. Geen idee hoe lang het duurt om het zaad te laten rijpen, we gaan het zien! Op WIKI lees ik dat een lange, sterk vertakte plant tot 900.000 zaden kan produceren. WAUW! Ik zit er zelfs aan te denken om deze plant te cultiveren: volgend jaar zaaien ipv afwachten waar het in het wild geoogst kan worden. Zou zomaar een succes kunnen worden bij exclusieve klanten!


Bosooievaarsbek

Of te wel Skogstorkenebb - (Geranium sylvaticum).
Een fraaie plant die zo mooi is dat je hem bij een tuincentrum te koop zou verwachten.
Meerjarig ook nog eens, dus als je deze uitplant heb je er elk jaar in de zomer plezier van! Vermeerderd zich voornamelijk door wortelstokken. Medicinaal is de plant bruikbaar, maar niet overdonderend in zijn werking. Diaré of huidproblemen zijn dan de in het oog springende kwalen. Nee ik vind hem vooral gewoon MOOI! Dat is meer dan genoeg nut voor mij.


Fenegriek

In het Noors: Bukkehornkløver - (Trigonella foenum-graecum).
Nooit van gehoord!!! Het is dat Stephan mij erop attent maakte, en vertelde dat als dieren ziek zijn zij op zoek gaan naar dit kruid om beter te worden... Een week later bracht hij me een zakje met zaden ter uitproberering. In het wild ben ik de plant nog niet tegengekomen, maar gezien het verhaal moet het dus in weilanden staan. Oorspronkelijk komt het uit Azie en Zuid Europa, dus misschien dat het wel mee zal vallen met de verspreiding op de akkers....
Vandaag hoe dan ook een stukje van mijn wildperk gecultiveerd en ingezaaid met dit wondermiddel.
Het is populair in de alternatieve hoek als kiemgroente, en niet verwonderlijk als je ziet hoeveel nut dit plantje en diens zaden heeft! Ik ga niet eens beginnen met opsommen waar het kruid goed voor is, dat wordt anders een waslijst! Kijk het internet erop na en je zal verbaasd zijn waar het allemaal goed voor is!
Maar evengoed: het blad zou naar sperziebonen smaken... ook goed voor op bord dus! Hahaha

Het is zelfs een plantbeschermend middel tegen bladschimmels. Dat moet ik dus eens testen naast de sugar snaps, die aan het eind van het seizoen steevast onder de meeldauw (witte bladschimmel) komen te zitten.  Het activeert het zelfverdedigingsmechanisme van buurplanten plant. 
En daar hebben we dus wéér een plant die in het lijstje WAUW komt te staan!
Wat een fantastische hobby heb ik toch!

Met name merk ik dat als ik op mijn knieën tussen de wilde planten de orde aan het herstellen ben. Onkruid wieden tussen ´onkruid´... ik kan het iedereen aanraden, het is verademend! Het toont respect voor de natuur en dat voel je!
Na het wieden hou je een netjes uitziend wildperk over waar je trots op mag zijn! Leve de wilde planten! 

"Je kunt een probleem niet oplossen vanuit hetzelfde soort denken dat het probleem heeft veroorzaakt." 
Albert Einstein


-

Sunday, 15 June 2014

(216) Kroontjeskruid & Smeerwortel

Kroontjeskruid - Åkervortemelk (Euphorbia helioscopia) is een vreemd plantje dat hier op de velden redelijk veel voorkomt. Met name is de vorm van de plant merkwaardig en tevens het feit dat hij niet uitbundig met kleuren bloeit.
De plant heeft wel wat weg van een uit de familie van de klaver (vlinderbloemig), maar dat is dus niet het geval. Het is van het geslacht ´Wolfsmelk´en ook hier weer hebben we te maken met een giftige plant. De naam zegt het al, het plantensap is melkachtig en zoals gezegd; giftig.
Hoe giftig? Na contact met de huid dient er grondig gewassen te worden, krijg je het in de ogen, goed spoelen en een bezoek aan het ziekenhuis... fijn plantje, niet waar?!
Het spreekt vanzelf dat inwendig gebruik vermeden moet worden. Indien een kind het kruid eet, is er acuut medische hulp nodig!


In Norge is het medicijn gemaakt van het gedroogde melksap receptplichtig, maar dus wel toegepast. Zoals ik al vaker schreef zijn veel medicijnplanten giftig, maar in gepaste hoeveelheid nuttig tegen kwalen.
Meestal is het zo dat bij droging het plantenmateriaal de giftigheid verdwijnt, niet bij dit exemplaar! Voorzichtigheid is dus geboden, en in veevoer of op de komposthoop zou het geweerd moeten worden!
"Waar is het dan goed voor Piet?" 
Het is een effectief middel tegen wratten en likdoorns, door de etsende werking van de melk.

Nooit van gehoord! En toch gaat deze plant met diens werking ver terug in de oudheid. 
We zouden onze kinderen meer moeten leren over de natuur die ons omringt! Hier in Økolandsbyen is men gewend te eten van wilde planten, en men is daar denk ik soms te makkelijk in. Zelf zal ik pas na onderzoek een plant proeven, of als hulpmiddel inzetten. En zo hoort het ook! Getuigen dit vriendelijk oogend maar giftig plantje!

Smeerwortel

Valurt - (Symphytum officinale) is voor mij een oude bekende. In Nederland veel voorkomend in een witte en lila variant. Hier in Norge heb ik hem nog niet zo vaak gezien. Het is omdat een van mijn buren een prachtige plant in haar plantbed heeft staan, dat ik erover schrijf. De plant straalt iets uit, waardoor ik hem zo waardeer. En hommels dol op de bloemen! Bijen zie je niet zo vaak, wellicht omdat de bloemkelk te diep is.
Ook deze plant staat op de lijst van receptplichtige medicatie! Omdat hij giftig is bij inwendig gebruik, en tevens omdat hij bewezen werking heeft tegen diverse kwalen: uitwendig gebruik in de vorm van zalf.
Bijv: tegen blauwe plakken en exceem, het helen van niet uit zichzelf helende wonden (geen verse wonden) en botbreuk, en een rits van anderen huidplagen.
Ook deze plant heeft een aantal ´tweelingen´ die zeer giftig zijn. In het niet bloeiende stadium kan je bijv. vingerhoedskruid makkelijk met smeerwortel verwisselen.


Het wordt aangeraden de plant dus zelf te oogsten voor eigen gebruik! 

Proefje

Vorige week dus het proefje met de kweekwortel opgezet: "Hoe snel groeit die wortel eigenlijk, en hoe lang duurt het voor er vervolgens een plantje boven de grond uit komt. En is het waar dat uit een millimeter worteltje óók een plantje groeit?".
Vier bakjes met verschillende hoeveelheid worteldelen. Het bakje met de millimeter stukjes wortel is het meest interessant, want ik heb het idee dat het de status ´Myth Busted´ gaat krijgen. Gaat er toch iets uitkomen, dan ben ik zéér verrast! Na 7 dagen nog geen groen in de bakjes aangetroffen: het groeit dus niet zo snel als boze tongen menen...


"Geduld is in kalmte accepteren dat dingen in een andere volgorde gebeuren dan je in gedachten had."
David G. Allen


-

Sunday, 8 June 2014

(215) Kweekgras

Nachtmerrie voor amateurtuinders maar ook de professionele groep kwekers hebben een broertje dood aan ´Kweek´!
Gras is niet altijd gewoon maar ´gras´; daar waar de meeste grasrassen slechts door zaad vermeerderen, doet het type dat nu in de schijnwerper staat het met name via diens wortelstokken.
Mijn vader had een anekdote over een jongen die bij hem in klas van de tuinbouwschool zat. De meester (zo heette dat vroeger…) vroeg aan, laten we hem voor het gemak Jaap noemen, of je Kweek kan vermeerderen. Jaap wist het antwoord niet maar zei bij wijze van 50% procent kans „Nee”. De meester wenste vervolgens Jaap´s vader veel sterkte toe! Hahaha
Het gras vermeerderd zich razend snel en op elke 5 cm van de wortel groeit onder de grond een nieuw plantje…
Ik heb de plant nooit bestudeerd, en dat is eigenlijk best wel aan de orde. Hoe snel groeit die wortel eigenlijk, en hoe lang duurt het voor er vervolgens een plantje boven de grond uit komt. En is het waar dat uit een millimeter worteltje óók een plantje groeit?


Ga ik dus eens in het kader van dit blog een proefje voor opstellen. Gewoon voor de leut!

Het is een meerjarige plant die in de winter in ruste is. Extreme vorst deert hem niets!
Zodra de temperatuur in het vroege voorjaar stijgt, en de sneeuw is verdwenen, gaat het ineens rap!
Zoals het wortelveld op dit moment… wat voor 80% grass is. Ja lekker!

Krantenbak!

Binnen de permacultuur is dit gras ook een zorg, en men is van mening dat je het tegen kan gaan door de aarde met krantenpapier te bedekken. Op die kranten legt men dan vervolgens gras of hooi. 
Bedekken van de grond met krantenpapier is in mijn ogen een permacultuur idee… dat bedoelt is voor landen waar de grond anders uitdroogt. Het tegengaan van ongewenste planten is dan vaak een bijkomend voordeel. 
Krantenpapier + inkt = vervuiling van de bodem! Ja, men beweert steevast dat het geen kwaad kan, maar ik geloof het gewoon niet! Het kán gewoon niet goed zijn voor het milieu en de eigen gezondheid om een groente te eten die de chemische stoffen uit het papier heeft kunnen nuttigen! Om niet te praten over  de halfverteerde nieuwbladen die na het rooien van gewas over de akker tuimelen… dit jaar is Ecovillage dan ook op mijn aangeven krantenpapiervrij! „Moeder aarde is namelijk géén afvalbak!”.
Wil men per sé met papier afdekken, dan zal men moeten investeren in papier dat recycled is, niet gechloord, vrij van chemische lijmstoffen en onbedrukt.    
Ik dwaal af… hahahaha

Persoonlijk heb ik helemaal geen moeite met Kweek! Het is een nuttige plant! In de velden met wortels heb ik elk jaar opnieuw een giga hoeveelheid gras tussen de plantjes staan, en ik meen dat dit goed voor wat schaduw is en een microklimaat creëert. Feit is, dat als ik de velden uiteindelijk geschoond heb, ik uiteindelijk perfecte wortels oogsten kan. Niks aan het handje dus!

Men probeert mij te overtuigen dat het gebruik van een frees ervoor zorgt dat het Kweek-probleem toeneemt. Met alle respect, maar klopt die theorie (als dat het is) wel? Groeit een opgedeelde wortelstok sneller, dan een die intact bleef?
Als verdediging stel ik steeds dat je een grasplantje dat op een wortel groeit waar er tien op staan, tijdens de teelt niet te verwijderen is! Een opgedeelde is makkelijker op te trekken! De waarheid zal ergens in het midden liggen en tijd voor wat deugdelijk onderzoek.
Ik lees dat de worteldiepte 50 cm tot 1 meter is… WAUW! Die strijd ga je in de duurzame tuinbouw dus nooit winnen lijkt mij.

Kweekgras 

Het is een reeks van 20-40 verschillende grassen die onder deze noemer vallen…pffffff
De plant is niet alleen voedsel voor dieren, ook de mens zou er baat bij hebben. Veel voedingstoffen en mineralen!
In de medische hoek werd en wordt het kruid gebruikt omdat het goed is voor de nieren.
Kauwen op de kweekwortel is trouwens gewoon smakelijk; niet opeten, nee gewoon de sappen eruit kauwen en vervolgens kan je de pulp weggooien. Als je toch dit kruid moet verwijderen, waarom dan niet wat nut eruit halen?! 


De Gewone Duivenkervel

Oftewel Jordrøyk in het Noors, is een van die listige plantjes die zoveel op worteltjes lijken, en dus vaak bij het onkruidwieden blijven staan. Helemaal niet erg trouwens, wat het is een nuttige plant! Naast het feit dat het een mooi plantje is met fraaie bloementrossen, werkt het op een reeks van kwalen in. Goed voor lever en gal, en bij moeilijke spijsvertering, het zou helpen bij migraine, eczeem en werkt bloeddrukverlagend. Vooruit maar! Weer een in ons mooie rijtje van nutteplanten! Oja… hij bevat tevens wat giftstoffen, maar daar hebben we het al over gehad: gebruik in grote hoeveelheden is niet aan te raden, van een enkele plant, of een aantal ga je echt niet dood! Het is een kwestie van balans!

„Het geheim van de verandering is om je energie niet te richten op het bestrijden van het oude, maar op het realiseren van het nieuwe.”
Socrates 


-